Wassen op je eigen zonnestroom: hoe werkt het?

Zonnepanelen leveren alleen stroom als er daglicht op valt. Milieu Centraal beschrijft het verloop over een dag zo: 's nachts en 's avonds wekken ze niets op, vanaf de ochtend loopt de opbrengst steil op en midden op de dag ligt het hoogtepunt [2]. Liggen je panelen op het oosten en westen, dan verschuift de piek naar de ochtend en de avond [2]. Zulke panelen leveren in totaal wat minder op dan panelen op het zuiden, maar hun opbrengst is beter over de dag verspreid [3].

Ook het seizoen maakt veel uit. Het KNMI houdt in De Bilt bij hoeveel zonnestraling er gemiddeld per maand op de grond valt. Over de jaren 1991 tot en met 2020 was dat in december gemiddeld 5,4 kJ/cm² en in juli 55,3 kJ/cm² [6]. Uit die twee getallen volgt dat er in juli ruim tien keer zoveel zonnestraling is als in december. Op een gewone winterdag is er dus veel minder zonnestroom om een wasmachine mee te laten draaien dan op een zomerdag.

Het grootste deel van de energie van een wasmachine gaat naar het verwarmen van het water. Het Amerikaanse ENERGY STAR-programma noemt ongeveer 90 procent [7]; een Nederlandse of Europese bron met een vergelijkbaar percentage hebben we niet gevonden. Dat verklaart waarom de temperatuur zoveel uitmaakt. Volgens Milieu Centraal is een was op 30 graden 2 tot 3 keer goedkoper dan een was op 40 graden, en 3 tot 4 keer goedkoper dan een was op 60 graden [1].

Milieu Centraal rekent voor dat wie altijd op 40 graden wast ongeveer 150 kWh per jaar verbruikt, en dat de wasmachine gemiddeld 5 procent van het stroomverbruik van een huishouden voor zijn rekening neemt [1]. Het eco-programma bespaart gemiddeld 25 procent ten opzichte van het gewone katoenprogramma op dezelfde temperatuur [1]. In het artikel over Eco 40-60 lees je waarom dat programma zo lang duurt.

Van de zonnestroom die je panelen opwekken, verbruik je volgens Milieu Centraal gemiddeld zo'n 30 procent zelf [2]. De rest gaat het net op. Zonnestroom die je zelf opwekt en meteen gebruikt, is volgens Milieu Centraal ongeveer 4 keer goedkoper dan stroom die je bij je energiebedrijf koopt [2].

Tot en met 2026 maakt dat voor veel huishoudens nog weinig uit, door de salderingsregeling: stroom die je teruglevert mag je wegstrepen tegen stroom die je op een ander moment afneemt. Die regeling stopt per 1 januari 2027 [4][5]. Daarna krijg je voor stroom die je teruglevert meestal alleen nog een klein bedrag [4]. Hoe meer van je eigen zonnestroom je gebruikt op het moment dat je hem opwekt, hoe minder stroom je hoeft te kopen.

Milieu Centraal raadt aan apparaten als de wasmachine, vaatwasser en droger aan te zetten als je panelen stroom opwekken, en ze om de beurt aan te zetten in plaats van tegelijk [4][2]. De wasmachine en de vaatwasser vragen in het eerste half uur van hun programma de meeste stroom [2]. Start je ze tegelijk, dan is de kans groter dat je panelen dat samen niet bijbenen en je stroom van het net haalt. Door zo te plannen kan het deel van je zonnestroom dat je zelf gebruikt volgens Milieu Centraal stijgen van zo'n 30 naar zo'n 35 procent [2].

Veel apparaten hebben een timer voor uitgestelde start [2]. Daarmee kun je 's ochtends de was in de machine doen en hem pas laten beginnen als de zon hoger staat. Let wel op hoe jouw machine die tijd telt: bij sommige merken stel je de starttijd in, bij andere de eindtijd. Daarover gaat het artikel over startuitstel.

Op een bewolkte dag of in de winter is er soms niet genoeg zonnestroom voor een hele was. Dan haal je een deel van de stroom van het net, ook als de machine midden op de dag draait. Een lager temperatuurprogramma helpt dan het meest, omdat het verwarmen van water het meeste vraagt.

WasWise rekent per dag uit wanneer je wasmachine, vaatwasser en droger het best kunnen draaien. Heb je zonnepanelen, dan gebruikt de app de weersverwachting voor jouw plek en de gegevens van je panelen om te schatten wanneer ze het meest opwekken, en plant de was binnen de tijden die je zelf opgeeft. Dat advies is een verwachting, geen meting: wat je panelen werkelijk leveren, hangt af van het weer op het moment zelf.