Waarom wassen op een vaste dag duur kan uitpakken

Zonnepanelen leveren alleen stroom als er licht op valt, en het meest midden op de dag [2]. Hoeveel licht er valt, verschilt per dag enorm. Het KNMI publiceert voor elk weerstation de globale straling per dag: de hoeveelheid zonne-energie die op de grond valt [1]. In De Bilt was de zonnigste dag van juni 2025, 21 juni, goed voor 3109 J/cm², en de somberste, 10 juni, voor 1177 J/cm²: ruim tweeënhalf keer zo weinig, in dezelfde maand. In november 2025 was het verschil nog groter: 634 J/cm² op 7 november tegen 63 J/cm² op 27 november, een factor tien [1].

Van de zonnestroom die panelen opwekken, gebruiken huishoudens gemiddeld zo'n 30 procent zelf [2]. Een wasmachine die op een zonnige dag draait, kan meer van die eigen stroom benutten dan dezelfde was op een grijze dag.

Wie een dynamisch energiecontract heeft, betaalt een prijs die per uur of per kwartier verandert en die een dag van tevoren bekend is [4]. Volgens de ACM zijn de prijzen laag tot negatief als er veel groene stroom is, en stijgen ze flink als er weinig wind- en zonnestroom is [3]. Dat verschilt dus niet alleen binnen een dag, maar ook van dag tot dag: een zonnige, winderige dag is een andere dag dan een windstille, grijze.

Hoe groot die schommelingen zijn, hebben we zelf nagerekend met de Nederlandse day-ahead-prijzen over 2025 [5]. Gemiddeld lag er op één dag 130 euro per MWh tussen het duurste en het goedkoopste kwartier, dat is 13 cent per kWh vóór belastingen. Daarbovenop komen energiebelasting, btw en een inkoopvergoeding [7]. De energiebelasting en de inkoopvergoeding zijn per kWh gelijk, op welk moment je ook wast. De btw niet: dat is een percentage van de hele prijs, dus een verschil in marktprijs wordt op je rekening iets groter.

Om te zien wat speling oplevert, hebben we voor elke dag van 2025 twee situaties vergeleken. In de eerste wast iemand op een vaste dag. In de tweede mag dezelfde was ook één of twee dagen later, en kiest hij de beste van die drie dagen. Dit is onze eigen berekening; de gegevens komen van het KNMI (De Bilt) [1] en Energy-Charts [5].

Zon: op de vaste dag viel in De Bilt gemiddeld 1200 J/cm² zonnestraling, op de beste van drie dagen 1453 J/cm². Dat is gemiddeld 21 procent meer licht. Van april tot en met september was het 19 procent meer, van oktober tot en met maart 29 procent. In 37 procent van de gevallen was de vaste dag zelfs de somberste van de drie [1].

Prijs: we namen per dag de goedkoopste aaneengesloten drie uur, ruwweg de duur van een wasprogramma. Op een vaste dag kostte dat blok gemiddeld 34,6 euro per MWh, op de beste van drie dagen 13,0 euro per MWh [5]. Voor een katoenwas op 60 graden met een volle trommel, waarvoor Bosch bij één van zijn machines 0,92 kWh opgeeft [6], scheelt dat gemiddeld zo'n 2 cent aan marktprijs per was, vóór btw. De helft van de dagen was het verschil kleiner dan 0,8 cent; het gemiddelde wordt omhoog getrokken door dagen met heel lage of negatieve prijzen.

Eerlijk gezegd: per was is de prijswinst bij een dynamisch contract klein. Het voordeel van speling zit vooral in de zon. Wie panelen heeft, haalt op de beste van drie dagen merkbaar meer licht dan op een vaste dag, juist in de donkere maanden. Deze cijfers gaan over 2025 en over één weerstation; ze zeggen niet wat een volgend jaar of een andere plek oplevert.

Speling inbouwen betekent niet dat je minder vaak wast, maar dat je de dag laat afhangen van het moment. Een paar manieren die zonder extra moeite werken:

Was op vulling in plaats van op de kalender. Laat een wasmand volstromen tot er een goede lading in zit, en kies dan binnen een paar dagen het beste moment. Zo werkt WasWise ook: een kledingmand mag gewassen worden zodra hij minstens 30 procent van je trommel vult, en de app geeft hem daarna een paar dagen ruimte om het beste moment te zoeken.

Geef terugkerende was een venster in plaats van een vaste dag. Beddengoed en handdoeken hoeven niet op precies dezelfde dag van de week. WasWise plant ze daarom binnen een venster van een paar dagen rond het moment dat ze aan de beurt zijn.

Gebruik startuitstel. Vul de machine wanneer het jou uitkomt en laat hem pas starten op het gunstige uur. In het artikel over startuitstel lees je hoe dat per merk werkt.

WasWise kijkt elke dag een paar dagen vooruit naar de weersverwachting voor jouw plek en, bij een dynamisch contract, naar de bekende stroomprijzen. Binnen de speling van elke was en de tijden die jij opgeeft, kiest de app het moment met de meeste eigen zonnestroom of de laagste prijs. Wat de app niet kan voorspellen, is het weer van over een week: de verwachting wordt elke dag bijgewerkt, en het advies verschuift mee.